หน้าหลัก สมัครสมาชิกธรรม เกี่ยวกับพระสงฆ์ รวมเว็บบอร์ด(สมัครสมาชิกก่อนใช้งาน)
เข้าระบบ สมาชิกวัดอีสาน
รหัสผู้ใช้
รหัสผ่าน
ลืมรหัสผ่าน
ลงทะเบียน สมาชิกธรรมใหม่
ถ้าอีก 3 วันจะตายแน่ๆ คุณจะทำอะไร
หาความสุขกับตัวเอง
ให้เวลากับครอบครัวและคนที่เรารัก
ทำประโยชน์เพื่อส่วนรวม
ปฏิบัติธรรมสั่งสมบุญ
วัดภาคอีสาน ร่วมโครงการวัดภาคอีสาน ร่วมโครงการ
+ วัดโพธาราม
+ วัดโพธิ์ศรี
+ วัดเขมาราม
+ วัดม่วงสวาสดิ์
+ วัดเกษรบ้านผึ้ง
+ วัดพนารักษ์ประชาราม
+ วัดทุ่งสว่าง
+ วัดดอนขวัญ
+ วัดเนกขัมมาราม
+ วัดปัจฉิมวัน เจ้าคณะอำเภอพนา
+ วัดเรืองฤทธิ์
+ วัดโสภณาราม (วัดบ้านจิก)
  โรงเรียน ในโครงการวัดอีสาน โรงเรียน ในโครงการวัดอีสาน
+ โรงเรียนพระปริยัติธรรมปัจฉิมวันวิทยา
+ โรงเรียนบ้านจานลาน ต.จานลาน อ.พนา จ.อำนาจเจริญ
+ โรงเรียนวิสุทธิพรตพิทยาคม
  ศูนย์เด็กก่อนเกณฑ์ ในโครงการวัดอีสาน ศูนย์เด็กก่อนเกณฑ์ ในโครงการวัดอีสาน
+ ศูนย์เด็กฯ วัดโพธิ์ศรี
+ ศูนย์เด็กฯ วัดเนกขัมมาราม
+ ศูนย์เด็กฯ วัดดอนขวัญ
+ ศูนย์เด็กฯ วัดบูรพา
  ตลาดนัดชุมชน ในโครงการวัดอีสาน ตลาดนัดชุมชน ในโครงการวัดอีสาน
+ สุนทรโปรโมชั่น หมอลำซิ่ง วงดนตรีสด อีเล็กโทน คาราโอเกะ
+ ส้มปลาตอง แหนมปลา อ.ภูเวียง จ.ขอนแก่น
+ ข้าวปุ้น ขนมจีน ข้าวเส้น จัดส่งทุกงานบุญ
+ ชุมชนปากคาดพัฒนา
+ น้ำดื่มเนกขัมทิพย์ คุณภาพน้ำแร่
เว็บไซต์ที่เกี่ยวข้องกับพุทธศาสนาเว็บไซต์ที่เกี่ยวข้องกับพุทธศาสนา
+ ธรรมจักร :: วงล้อแห่งธรรม
+ พระไทยเน็ต
+ รวมเว็บพระพุทธศาสนา
+ อัลบั้มภาพพระพุทธศาสนา
+ ห้องสนทนาธรรม
+ ห้องสวดมนต์ออนไลน์
+ สมาธิ
+ หนังสือธรรมะ
+ ลานธรรมจักร
+ คำสอนจากครูบาอาจารย์
+ อุดมพลดอทคอม : มรดกไทย มรดกโลก
+ ธรรมจักร :: วงล้อแห่งธรรม
+ กรมการศาสนา
+ สมเด็จพระสังฆราช
+ สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ
+ สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง
+ สมาคมมหาวิทยาลัยพระพุทธศาสนานานาชาติ (สมพน.)
+ บทความธรรมะ
02. ข่าวมีสาระ สารพันข่าวสารต่างๆ เกี่ยวกับพระ
ตั้งกระทู้ใหม่ที่นี่
19 สังฆราช แห่งกรุงรัตนโกสินทร์
(Reader : 1556)
โดย พนิดา สงวนเสรีวานิช


พระสังฆราชกับในหลวง


ประเทศไทยมีประมุขฝ่ายสงฆ์ คือ "สมเด็จพระสังฆราช" นับจนถึงปัจจุบันแล้ว 19 พระองค์!

องค์ที่ 19 ก็คือ สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช (เจริญ สุวฑฺฒโน) ซึ่งดำรงตำแหน่งสมเด็จพระสังฆราชมาแล้ว 19 ปี ด้วยพระชนมายุ 94 พรรษา

เมื่อวันที่ 21 เมษายน ที่ผ่านมา เป็นวาระครบปีที่ 18 แห่งการสถาปนาสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก

วัดบวรนิเวศวิหาร และ คณะกรรมการโครงการบูรณปฏิสังขรณ์ วัดบวรนิเวศวิหาร ในพระบรมราชูปถัมภ์ จึงร่วมกันจัดบำเพ็ญกุศลถวายเป็นพระกุศลแด่เจ้าประคุณสมเด็จพระสังฆราช เพื่อให้ทรงเจริญพระชนมายุสิริสวัสดิพิพัฒนามงคล

ขณะเดียวกันได้จัดบำเพ็ญกุศลถวายทักษิณานุปทานอุทิศถวาย สมเด็จพระบูรพาจารย์ สมเด็จพระสังฆราช แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ทั้ง 18 พระองค์ และพระบูรพาจารย์

ซึ่งในการนี้ได้จัดนิทรรศการ "พระประวัติสมเด็จพระสังฆราชแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ 19 พระองค์" ณ พระตำหนักจันทร์ วัดบวรนิเวศวิหาร

นำเสนอพระราชประวัติของสมเด็จพระสังฆราชแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ทั้ง 19 พระองค์ ด้วยระบบสัมผัส ภายในห้องที่เย็นฉ่ำด้วยเครื่องปรับอากาศ รวมทั้งนำพระแท่นที่บรรทมสิ้นพระชนม์ของ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส มาจัดแสดง

หนังสือ "พระประวัติสมเด็จพระสังฆราชแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ 19 พระองค์" จัดทำโดยคณะกรรมการบูรณปฏิสังขรณ์วัดบวรนิเวศวิหาร ในพระบรมราชูปถัมภ์ กล่าวถึงบทบาทของสมเด็จพระสังฆราชว่า ทรงมีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกับสถาบันพระมหากษัตริย์ของไทย และการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญทางด้านประวัติศาสตร์ของประเทศไทยมาช้านาน

โดยเฉพาะในยุค กรุงรัตนโกสินทร์ ได้มีส่วนอย่างสำคัญต่อการพัฒนาทั้งในด้านพระพุทธศาสนา การปกครองคณะสงฆ์ และด้านการศึกษาของไทย พร้อมทั้งเป็นพลังในการขับเคลื่อน และสนองพระราชดำริพระมหากษัตริย์ในการพัฒนาบ้านเมืองด้านต่างๆ

การจะสถาปนาสมเด็จพระสังฆราช รวมทั้งพระราชาคณะนั้น สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ทรงให้คำอธิบายว่า "เฉพาะบางรูปผู้ทรงคุณวุฒิพิเศษ เช่น เป็นพระอุปัชฌาย์หรือพระอาจารย์ของพระราชา" ซึ่งหากมิใช่พระอุปัชฌาย์อาจารย์ก็ "ทรงเลือกที่เป็นผู้ใหญ่ผู้เฒ่า"
สมเด็จพระอริยวงษญาณ สมเด็จพระสังฆราช (ศรี) - ตำหนักจันทร์




นั่นคือ พระเถระผู้ที่จะได้รับสถาปนาเป็นสมเด็จพระสังฆราชนั้น จะต้องมีความเกี่ยวข้องกับสมเด็จพระเจ้าแผ่นดินในทางใดทางหนึ่ง

ฉะนั้น ในบางรัชกาลเมื่อหมดท่านที่ดำรงอยู่ในฐานะดังกล่าวแล้ว จึงไม่สถาปนาพระเถระรูปใดเป็นสมเด็จพระสังฆราช และไม่ทรงสถาปนาสมเด็จพระราชาคณะบางตำแหน่ง

เช่น ในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนา สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส เพียงพระองค์เดียว ซึ่งหลังจากสิ้นแล้ว ตำแหน่งสมเด็จพระสังฆราชก็ว่างลงเป็นเวลา 15 ปี กระทั่งในรัชกาลต่อมา พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงได้ทรงสถาปนา สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์ และสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช (สา ปุสสฺเทโว)

และเมื่อสมเด็จพระสังฆราช (สา ปุสสฺเทโว) สิ้นพระชนม์ลง ก็มิได้สถาปนาสมเด็จพระสังฆราชอีกเลยตลอดรัชกาล จนถึงรัชสมัยรัชกาลที่ 6 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้มีการสถาปนาสมเด็จพระสังฆราชต่อเนื่องมามิได้ขาด

แม้ว่าสมเด็จพระสังฆราชจะปฏิบัติพระศาสนกิจที่เป็นคุณประโยชน์แก่พระศาสนา และชาติบ้านเมืองเป็นอย่างมาก แต่ประชาชนและพุทธศาสนิกชนจำนวนไม่น้อย ไม่ค่อยจะรู้จักความเป็นมาในส่วนพระประวัติ

อาทิ สมเด็จพระสังฆราชองค์แรก คือ สมเด็จพระอริยวงษญาณ สมเด็จพระสังฆราช (ศรี) (พ.ศ.2325-2337) พระประวัติเบื้องต้นจะไม่ปรากฏหลักฐานความเป็นมา ปรากฏเพียงว่าเดิมเป็นพระอาจารย์ศรีอยู่วัดพนัญเชิง จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เมื่อครั้งกรุงศรีอยุธยาเสียแก่พม่า พ.ศ.2310 ได้หนีภัยสงครามไปอยู่ที่เมืองนครศรีธรรมราช

ครั้นสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีเสด็จลงไปตีเมืองนครศรีธรรมราช ได้ทรงอาราธนามาอยู่วัดบางว้าใหญ่ (วัดระฆัง) และทรงแต่งตั้งเป็นสมเด็จพระสังฆราชใน พ.ศ.2312
(ซ้ายบน) สมเด็จพระสังฆราช (มี) (ขวาบน) สมเด็จพระสังฆราช (สา ปุสสเทโว) (ซ้ายล่าง) สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส (ขวาล่าง) สมเด็จพระสังฆราช (ม.ร.ว.ชื่น นภวงศ์)




พระสังฆราชองค์นี้นี่เองที่อีก 12 ปีต่อมา กลับถูกถอดออกจากตำแหน่งด้วยสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีทรงมีพระสัญญาวิปลาส สำคัญว่าพระองค์ได้บรรลุโสดาปัตติผล ดำรัสถามว่าพระสงฆ์จะไหว้เคารพคฤหัสถ์ซึ่งเป็นพระโสดาบันได้หรือไม่ ซึ่งสมเด็จพระสังฆราช (ศรี) ถวายพระพรว่า มิควร พระเจ้ากรุงธนบุรีจึงทรงพระพิโรธมีพระราชดำรัสถอดตำแหน่งเป็นพระอนุจร (พระลูกวัด) แล้วทรงโปรดให้คุมตัวไว้ที่วัดหงส์

อย่างไรก็ตาม เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกทรงปราบดาภิเษกและทรงจัดการฝ่ายอาณาจักรเป็นที่เรียบร้อยแล้ว ได้ทรงแต่งตั้งสมเด็จพระสังฆราช (ศรี) ขึ้นเป็นสมเด็จพระสังฆราชอีกครั้ง นับเป็นสมเด็จพระสังฆราชพระองค์แรกแห่งกรุงรัตนโกสินทร์

ทั้งนี้ ในช่วงสมเด็จพระสังฆราช (ศรี) ทรงดำรงตำแหน่ง ได้มีการสังคายนาชำระพระไตรปิฎกขึ้นเป็นครั้งแรกในกรุงรัตนโกสินทร์ ทำให้ประเทศไทยมีคัมภีร์พระไตรปิฎกสำหรับการศึกษาพระพุทธศาสนาอย่างครบถ้วนบริบูรณ์สืบมาจนทุกวันนี้

นอกจากสมเด็จพระสังฆราช (ศรี) ยังมีพระราชประวัติของสมเด็จพระสังฆราชองค์อื่นๆ ที่น่าสนใจใคร่รู้อีกมากมาย อาทิ สมเด็จพระสังฆราชองค์ที่ 3 คือ สมเด็จพระอริยวงษญาณ สมเด็จพระสังฆราช (มี) ทรงริเริ่มให้มีพิธีวิสาขบูชาครั้งแรกในกรุงรัตนโกสินทร์ ทรงปรับปรุงการศึกษาพระปริยัติธรรมของพระสงฆ์ที่มีมาแต่โบราณ

ทั้งยังทรงเป็นพระราชอุปัธยาจารย์ ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 เมื่อทรงผนวชเป็นสามเณร

สมเด็จพระสังฆราชองค์ที่ 9 สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช (สา ปุสฺสเทโว) ทรงเป็นสามเณรเปรียญ 9 ประโยครูปแรกในยุคกรุงรัตนโกสินทร์ ทรงเป็นประธานในการสังคายนาและพิมพ์พระไตรปิฎกในรัชกาลที่ 5 และยังทรงเป็นพระราชกรรมวาจาจารย์ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5

สมเด็จพระสังฆราชองค์ที่ 10 สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญารวโรรส (พระองค์เจ้ามนุษยนาคมานพ) ประกาศใช้พระราชบัญญัติลักษณะปกครองคณะสงฆ์ ร.ศ.121 เป็นครั้งแรก ทรงตั้ง "หลักสูตรนักธรรม" ทรงจัดตั้งมหามกุฏวิทยาลัย ทรงอำนวยการจัดการศึกษาหัวเมืองทั่วพระราชอาณาจักร

นอกจากนี้ยังทรงนิพนธ์หนังสือหลักสูตรนักธรรมชั้นตรี โท เอก และทรงนิพนธ์หนังสือทั้งภาษาไทย และภาษาบาลี กว่า 200 เรื่อง

ทรงเป็นพระราชอุปัธยาจารย์ของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 และพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7

สมเด็จพระสังฆราชองค์ที่ 13 สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ (ม.ร.ว.ชื่น นภวงศ์) ตั้งสภาการศึกษามหามกุฏราชวิทยาลัย มหาวิทยาลัยพระพุทธศาสนาแห่งประเทศไทย แห่งแรก ปัจจุบันเรียกว่า มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย ทรงตั้งโรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย ทรงเป็นพระราชอุปัธยาจารย์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 เมื่อเสด็จออกทรงผนวช พ.ศ.2499

สมเด็จพระสังฆราชองค์ที่ 19 สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช (เจริญ สุวฑฺฒโน) เมื่อ พ.ศ.2499 ทรงเป็น "พระอภิบาล" ของพระภิกษุพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ทรงเป็นพระราชกรรมวาจาจารย์ของสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้าวชิราลงกรณ์ สยามมกุฎราชกุมาร / ทรงเสด็จเป็นประธานวางศิลาฤกษ์วัดไทย ณ ลุมพีนี ประเทศเนปาล ทรงเป็นนายกสภาการศึกษามหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย มหาวิทยาลัยพระพุทธศาสนาแห่งประเทศไทย

สำหรับใครที่ยังไม่ได้ไปชมงานนิทรรศการ นับจากวันที่ 1 พฤษภาคมเป็นต้นไป นิทรรศการยังจะมีแสดงอยู่ที่เดิม คือ ตำหนักจันทร์ แต่เปิดให้เข้าชมเฉพาะวันเสาร์-อาทิตย์ ส่วนวันธรรมดา ถ้าจะเข้าชมต้องมาเป็นหมู่คณะ

ติดต่อมาล่วงหน้าที่สำนักงานโครงการบูรณะปฏิสังขรณ์ วัดบวรนิเวศวิหาร ในพระบรมราชูปถัมภ์

ได้ทั้งบุญกุศล และความรู้อิ่มเอิบประดับสมอง
โพสต์โดย : adminวัน/เวลา : 1/5/2551 9:54:30

 

Log in before, please.

 

เมนูอีสาน
ประเพณี วัฒนธรรม ภาคอีสาน
วันสำคัญของพุทธศาสนา
ภาพพุทธประวัติ
การฝึกสมาธิ เจริญปัญญา
คาถาโบราณ ภาคอีสาน
ภูมิปัญญาชาวบ้าน
รวมยันต์
ความศักดิ์สิทธิ์ของว่าน
วอลเปเปอร์ ไทย-ลาว
ปฏิทินเทศกาลงานประเพณีอีสาน 19 จังหวัด
มาร่วมสร้างบุญกันเถอะ
+ สร้างศาลาการเปรียญ
+ สร้างหอระฆัง
+ สร้างพระประธาน
+ สร้างเมรุ
+ สร้างกุฎิ
+ สร้างประตูโขง
+ อานิสงส์ของบุญ
+ สร้างพระมหาเจดีย์
+ สร้างเวจกุฎิ(ห้องน้ำ)
+ สร้างสภาพแวดล้อมที่ดีในวัด
+ สร้างกำแพงแก้ว/กำแพงวัด
+ สร้างศูนย์ผลิตสื่อธรรมะ/อื่นๆ
+ เพิ่มข้อมูลบูรณะได้ที่นี่
+ สร้างโบสถ์
เว็บบอร์ดซื้อขาย-ฟรี
+ บอร์ดวัดอีสาน นานาสาระธรรมและชีวิต
+ บอร์ดพีทีสกรีน (สกรีนร่มพรีเมี่ยม โลโก้ราคาพิเศษ)
watisan.watisan | สร้างลิงค์ของโปรไฟล์ในแบบที่เป็นตัวคุณเอง

blog counter

เปิดดูเว็บวัดอีสาน จากต่างแดน  
© 2014 All Rights Reserved
Powered by
www.watisan.com